Gwneud yr Amser.

Fel bodau dynol, rydym yn gyfyngedig gan amser, tymhorau, dyddiau a blynyddoedd. Nhw sy'n rheoli ein bywydau, ac mae'n rhaid i ni aros am amser i basio cyn y gallwn gorffen rhywbeth, neu weld canlyniadau ein hymdrechion.

Ond llwyddodd Iesu, a oedd yn ddynol trwy Mair ei fam, i oresgyn amser gyda rhai o'i wyrthiau, oherwydd cafodd y pŵer i wneud hynny gan Dduw, ei Dad. Er enghraifft, trodd ddŵr ar unwaith yn win, a gwella afiechydon hirsefydlog ar unwaith. A phan ddywedodd y byddai'n codi oddi wrth y meirw y trydydd diwrnod, roedd yn sôn amdano dyddiau fel rydyn ni'n eu hadnabod.

Cododd Iesu oddi wrth y meirw, digwyddiad unigryw sy'n sicrhau gobaith y rhai sy'n gwrando ar yr hyn mae Duw yn ei ddweud yn ei Air, ac yn gwneud yr hyn mae Duw yn ei ofyn. Heb obaith bywyd ar ôl marwolaeth trwy atgyfodiad, byddem i gyd yn ddarostyngedig i’r “nant barhaus honno” fel y dywed yr emyn Saesneg, sy’n “dwyn ei holl feibion i ffwrdd”.

Ysgrifennodd y Salmydd am ryfeddodau creadigaeth Duw yn y geiriau hyn: “Y mae'r nefoedd yn adrodd gogoniant Duw, a'r ffurfafen yn mynegi gwaith ei ddwylo“ (Salm 19:1). Ond ar ôl rhyfeddu at waith llaw Duw, mae'n mynd ymlaen i siarad am Air Duw, a ddaeth â phopeth i fodolaeth:  “Y mae cyfraith yr ARGLWYDD yn berffaith, yn adfywio'r enaid; y mae tystiolaeth yr ARGLWYDD yn sicr, yn gwneud y syml yn ddoeth; y mae deddfau'r ARGLWYDD yn gywir, yn llawenhau'r galon; y mae gorchymyn yr ARGLWYDD yn bur, yn goleuo'r llygaid; y mae ofn yr ARGLWYDD yn lân, yn para am byth; y mae barnau'r ARGLWYDD yn wir, yn gyfiawn bob un. Mwy dymunol ydynt nag aur, na llawer o aur coeth, a melysach na mêl, ac na diferion diliau mêl. Trwyddynt hwy hefyd rhybuddir fi, ac o'u cadw y mae gwobr fawr” (Salm 19:7-11).

Mae’r salmydd yn dweud wrthym, fod pwrpas Duw fel y’i datgelir yn ei Air y Beibl, yr un mor hanfodol i bob cenhedlaeth, ag y mae cadwraeth y byd naturiol. Rydyn ni'n clywed llawer heddiw am beryglon newid yn yr hinsawdd a'r angen i warchod planhigion ac anifeiliaid sydd dan fygythiad gan newidiadau hinsoddol. Ond faint ydyn ni'n ei glywed am bwysigrwydd cadw ac amsugno'r negesi sydd gan Dduw i ni, yn y Beibl? Ychydig iawn yw'r ateb.

Ond pe bai pobol i  gwneud hynny, byddent yn dysgu gwersi Llyfr Genesis, sy'n cynnwys: (1) sut a pham y cafodd y ddaear yr ydym yn byw ynddi ei ffurfio a'i chadw; (2) pam ein bod ni, disgynyddion Adda ac Efa yn marw, ac fel hwythau, yn dychwelyd i'r llwch y cawsant eu gwneud o.

Mae amodau byw wedi newid a gwnaed darganfyddiadau gwych, ond mae'r efengyl yn aros yr un fath. Mae'n dal i fod yn newyddion da tua iachawdwriaeth bersonol rhag pechod a marwolaeth, canlyniad naturiol y natur ddynol rydyn ni'n ei rhannu fel disgynyddion Adda. Oni bai ein bod yn gwneud rhywbeth yn ei gylch, byddwn yn marw am byth; ond does dim rhaid iddo fod felly, oni bai ein bod ni yn eisiau'r canlyniad hwnnw.

 

 

Dywedodd yr apostol Paul hyn, am gynnig Duw o fywyd I ddynolryw: “Ni does arnaf gywilydd o’r Efengyl, oherwydd gallu Duw yw hi ar waith er iachawdwriaeth i bob un sy’n credu, yr Iddewon yn gyntaf a hefyd y Groegiaid. Ynddi hi y datguddir cyfiawnder Duw, a hynny trwy ffydd o’r dechrau I’r diwedd, fel y mae’n ysgrifenedig: Y sawl sydd trwy ffydd yn gyfiawn a gaiff fyw” (Rhufeiniaid 1:16,17).

Mae Gair Duw wedi ei gadw hyd ein dydd ni! Mae'n dal yr un peth ac mae'n wir! Mae addewidion y Beibl am y ddaear yn cael eu crynhoi mewn un pennill yn unig yn Lyfr y Numeri: “Ond yn awr, cyn wired a’m bod yn fyw a bod gogoniant yr ARGLWYDD yn llenwi’r holl ddaear” (Numeri 14:21).

Ond pam, y gallwch chi ofyn, a roddodd Duw y ddaear i ddynolryw, gan ystyried y llanastr y mae wedi'i wneud ohoni trwy gamreoli? A roddodd Duw y ddaear i ddyn ecsbloetio er ei fudd ei hun, ei lygru, ei losgi a'i ddwyn yn agos at ddinistr?

Na wrth gwrs ddim! Rhoddodd Duw y ddaear fel preswylfa i ddynolryw, fel y gallem ddefnyddio'r cyfle hwn i ddysgu amdano Ef, a'i bwrpas gyda dynolryw ac â'r ddaear. Oherwydd ni chrëwyd y ddaear dim ond iddo'i hun. (Darllenwch Eseia 45:18). Chrewyd Duw y ddaear gyda’r bwriad y byddai Ei bobol Ef yn trigo ynddo am byth.

Pan fydd teyrnas Dduw wedi eu sefydlu ar y ddaear o dan lywodraeth yr Arglwydd Iesu Grist, a ei ddychwelyd I’r ddaear, bydd yn cywiro popeth ac yn cael gwared ar yr holl agweddau hynny yn y byd nad yw Duw yn eu hoffi, ac yn gwobrwyo'r rhai sydd wedi'i wasanaethu'n ffyddlon, p'un ydynt yn fyw neu'n farw, gyda lle yn ei Deyrnas ar y ddaear: “Llidiodd y cenhedloedd, a daeth dy ddigofaint ac amser barnu'r meirw, a rhoi eu gwobr i'th weision y proffwydi, ac i'r saint ac i'r rhai sy'n ofni dy enw, yn fach a mawr, yr amser i ddinistrio'r rhai sy'n dinistrio'r ddaear”“ (Datguddiad 11:18).

Pam y gall rhai ofyn, oni wnaeth Duw lenwi'r ddaear â'i ogoniant ar y dechrau? Gallai fod wedi ei wneud yn fan lle dim ond angylion oedd yn byw ynddo. Yn hytrach, dewisodd greu dynolryw, gyda'r holl ddiffygion a methiannau a welwn yn awr yn y gymdeithas ddynol.

Wrth greu dyn a dynes, nid oedd Duw yn chwilio am bodau peiriannol, bodau a fyddai’n rhoi ufudd-dod perffaith iddo oherwydd na allant wneud dim heblaw ufuddhau i’w reolau. Roedd yn ceisio cynhyrchu ras o bobol, a fyddai'n adlewyrchu Ei gymeriad ei hun, oherwydd eu bod eisiau gwneud hynny, nid oherwydd eu bod wedi'u rhaglennu i wneud hynny.

Mae cofnod Genesis yn dweud wrthym fod Duw wedi gorchymyn yr angylion fel a ganlyn: “Dywedodd Duw, “Gwnawn ddyn ar ein delw, yn ôl ein llun ni, i lywodraethu ar bysgod y môr, ar adar yr awyr, ar yr anifeiliaid gwyllt, ar yr holl ddaear, ac ar bopeth sy'n ymlusgo ar y ddaear“ (Genesis 1:26).  Nid oedd eu "tebygrwydd" i'r angylion o reidrwydd yn gorfforol ond yn ysbrydol. Creodd Duw ras o bobl a gafodd eu herio i gymryd rheolaeth o'r byd yr oedd Duw wedi'i greu, ac i’w "ddominyddu". Roedd Duw am iddynt oresgyn yr heriau y byddent yn eu hwynebu, a thrwy wneud hynny ddatblygu nodweddion a fyddai'n adlewyrchu personoliaeth eu Creawdwr, a dangos eu bod yn rhannu Ei rhinweddau a'i ddyheadau. Trwy wneud hynny byddent yn gogoneddu Duw ac yn trawsnewid eu hunain yn y broses.

Felly, roeddent yn greaduriaid a gafodd eu gwneud o lwch, a allai ac sy'n dal i allu, gael bywyd tragwyddol, a byw am byth gyda Duw mewn byd perffaith. Roedd yn edrych fel petai  bod Adda a Efa wedi taflu'r cyfle i ffwrdd, ac fe'u gwaharddwyd o'r berthynas agos yr oeddent yn ei mwynhau yn Eden ar un adeg. Ond roedd cenhadaeth achub Duw yn cynnwys anfon Iesu, i achub y sefyllfa a galluogi i gael maddeuant a thrawsnewid i ddod yn debyg iddo ef. Trwy ffydd yn yr ail Adda hwnnw, a elwir yn Iesu, Mab Duw, gallwn ddod yn rhan o "greadigaeth newydd".  

Mae’r Beibl yn galw arnom i edifarhau, gan olygu newid cyfeiriad ein bywydau, a chael ein bedyddio i enw achubol Iesu. Yna, rydyn ni i fyw "yng Nghrist", a dangos "delw'r dyn o'r nef". (Darllenwch 1 Corinthiaid 15:22,49). Gallwn weld felly, fod datganiad Duw: “Gwnawn ddyn ar ein delw, yn ôl ein llun ni”, yn fwy na gorchymyn i’r angylion. Roedd yn ddatganiad o’i fwriad, i lenwi’r ddaear â phobl, a fydd â pherthynas a chymundeb ag Ef.

Mae Duw wedi rhoi’r amser a’r cyfle inni, i ddarganfod amdano ef, a dysgu am yr hyn y mae am inni ei wneud, fel y gallwn fod yn barod ar gyfer yr Arglwydd Iesu pan fydd yn dychwelyd. Yr her i bob un ohonom, yw gwneud yr amser, i dysgu am bwrpas Duw, trwy ddarllen ei Air a pharatoi ein hunain, ar gyfer y pethau mawr sydd o'n blaenau, pan fydd popeth yn cael ei wneud yn newydd, i gogoniant Duw.

Troednodyn  – Daw’r dyfyniadau a ddefnyddiwyd yn y blog hwn o Y Beibl Cymraeg Newydd Diwygiedig (BCND) 2004 oni nodir yn wahanol.

A allwn ni achub y byd?

 

Wrth imi ysgrifennu hyn, mae disgwyl i fwy na 100 o arweinwyr y byd fynychu cynhadledd COP26 yn Glasgow, ym mis Tachwedd 2021, i drafod newid yn yr hinsawdd a dyfeisio cynllun gweithredu a allai arbed y blaned rhag effeithiau cynhesu byd-eang. Os na wneir unrhyw beth, mae gwyddonwyr yn rhagweld codiad cyfartalog yn nhymheredd y byd dros y 60 mlynedd nesaf o rhwng 2 a 5 gradd. Pam mae hyn mor sylweddol?

 

Mae'r byd mewn gwirionedd yn gytbwys iawn, yn debyg i dŷ gwydr, sydd â thymheredd rheoledig, ac mae ei awyrgylch yn cael ei reoleiddio gan faint o ddŵr y mae ei blanhigion yn ei dderbyn. Ond mae'r awyrgylch o amgylch ein byd, sydd yno i'n hamddiffyn, bellach yn gosod rhai mathau o belydrau niweidiol i mewn. Mae'r cynhyrchion olew (tanwydd ffosil), yr ydym wedi bod yn eu llosgi ers tua 200 mlynedd, wedi creu math o darian ychwanegol sy'n cael yr effaith o adlewyrchu gwres yn ôl i lawr arnom. Mae dad-goedwigo hefyd yn cael effaith ar ein planed. Mae hyn i gyd wedi newid, ac yn newid, cylch naturiol ein glawiad a'n tymhorau, a cheryntau’r môr a’r gwynt. Mae tywydd poeth mewn rhai achosion yn ddiweddar, wedi bod yn eithafol iawn ac wedi achosi difrod enfawr a cholli bywyd. Mae'r gwres ychwanegol hefyd yn achosi toddi iâ pegynol, gan anfon dilyw o ddŵr croyw i'r môr sy'n newid crynodiadau halen, sydd yn ei dro yn effeithio ar holl fywyd y môr.

 

Mae rhai wedi dyfalu efallai na fydd llawer o rannau o'r byd yn gallu cynnal bywyd erbyn 2050. Cyflenwad dŵr ffres yw'r gydran hanfodol. Nid oes gan ddŵr unrhyw eilyddion. Nid oes unrhyw broses ddiwydiannol i wneud dŵr neu ddihalwyno dŵr y môr yn ddigon cyflym i fodloni ei ofynion. Mae dŵr yn mynd i fod yn brin. Mae pobl yn Affrica ac Asia eisoes yn gwybod popeth am hyn. Felly, beth sydd i'w wneud? A oes ateb?

 

Siarad yn ddynol, mae'r rhagolygon yn llwm, ond pan greodd Duw'r byd, dywedodd ym mhennod Un o Genesis, bod popeth yn “dda iawn”. Dyluniodd ein byd i allu cynnal bywyd mewn cydbwysedd perffaith, ac mae wedi addo adferiad i'r cyflwr hon eto pan fydd Ei Deyrnas wedi ei sefydlu ar y ddaear.

 

“Dyma a ddywed yr ARGLWYDD, creawdwr y nefoedd, yr un sy'n Dduw, lluniwr y ddaear a'i gwneuthurwr, yr un a'i sefydlodd, yr un a'i creodd, nid i fod yn afluniaidd, ond a'i ffurfiodd i'w phreswylio: “Myfi yw'r ARGLWYDD, ac nid oes arall“ (Eseia.45:18). “Gwyn eu byd y rhai addfwyn, oherwydd cânt hwy etifeddu'r ddaear“ (Mat.5:5).

 

Ysgrifennwyd yr addewidion hyn dros 2000 o flynyddoedd yn ôl ac maen nhw'n rhagweld dyfodol sy'n rhoi gobaith inni am wrthdroi rhagfynegiadau gwyddonol heddiw yn llwyr. Mae Duw yn bwriadu i'r ddaear fod yn drigfa dragwyddol i ddynolryw, ac mae ganddo gynllun ar gyfer ei adferiad a'i gwellhad, yn gorfforol ac yn foesol.

 

“Oherwydd llenwir y ddaear â gwybodaeth o ogoniant yr ARGLWYDD, fel y mae'r dyfroedd yn llenwi'r môr“ (Habacuc 2:14). “ Llidiodd y cenhedloedd, a daeth dy ddigofaint ac amser barnu'r meirw, a rhoi eu gwobr i'th weision y proffwydi, ac i'r saint ac i'r rhai sy'n ofni dy enw, yn fach a mawr, yr amser i ddinistrio'r rhai sy'n dinistrio'r ddaear” (Datguddiad 11:18).

Mae Duw yn mynd i greu “nefoedd newydd a daear newydd”: “Yr wyf fi'n creu nefoedd newydd a daear newydd; ni chofir y pethau gynt na meddwl amdanynt“ (Eseia 65:17).   “Ond disgwyl yr ydym ni, yn ôl ei addewid ef, am nefoedd newydd a daear newydd, lle bydd cyfiawnder yn cartrefu. Felly, gyfeillion annwyl, gwnewch eich gorau, wrth ddisgwyl am y pethau hyn, i fod yn ddi-nam a di-fai yng ngolwg Duw, ac i'ch cael mewn tangnefedd“ (2 Pedr 3:13,14).

Felly, dylai cynllun Duw ar gyfer y ddaear ein llenwi â gobaith - yn lle dim gobaith a thristwch. Mae am inni gael rhan yn Ei Deyrnas ac mae'n dweud wrthym sut y gallwn wneud hynny a sut yr ydym i baratoi ein hunain ar ei gyfer, yn ei Air, Y Beibl.

 

Troednodyn – Daw’r dyfyniadau a ddefnyddiwyd yn y blog hwn o Y Beibl Cymraeg Newydd Diwygyedig (BCND) 2004 oni nodir yn wahanol.

Manylion Bach ac Achyddiaeth.

 Mae llawer o ohebiaeth yn y cyfryngau y dyddiau hyn, o amgylch; Os ydym yn cael cynnig cytundeb, mae bob amser yn ddoeth darllen y "manylion bach", a faint ohono sydd.

A pha mor siomedig a rhwystredig yw hi, pan fydd rhywbeth yn mynd o'i le, i ddarganfod y geiriau hanfodol hynny yn y "manylion bach", sy'n dweud wrthym nad yw'r hyn sydd wedi digwydd yn cael ei gynnwys, a bod yn rhaid i ni dalu ac nid rhywun arall.

Rwyf hefyd wedi sylwi yn ddiweddar faint o bobl sy'n hoffi gwybod mwy am hanes eu teulu - neu felly y mae yn ymddangos o nifer y bobol rwy i yn eu hadnabod, sy'n ymchwilio i gefndir eu teulu ac yn cynhyrchu coeden deuluol.

Cyfeirir at y ddau fater hyn, "manylion bach ac achyddiaeth", yn y Beibl.

Ar un achlysur, cyfeiriodd yr Arglwydd Iesu at y "manylion bach" yr Hen Destament, a dywedodd eu bod yn cyfeirio at ei hun, a'r gwaith yr oedd wedi dod i'w wneud fel Mab Duw.

Dyma'r hyn a ddywedodd yn (Mat.5:17,18):  “Peidiwch â thybio i mi ddod i ddileu'r Gyfraith na'r proffwydi; ni ddeuthum i ddileu ond i gyflawni. Yn wir, rwy'n dweud wrthych, hyd nes i nef a daear ddarfod, ni dderfydd yr un llythyren na'r un manylyn lleiaf o'r Gyfraith nes i'r cwbl ddigwydd”.

Y "llythyren a'r manylyn lleiaf o'r Gyfraith" cyfeiriodd Iesu ato, oedd y marciau lleiaf yn yr iaith Hebraeg, a oedd yn helpu pobl i wybod sut i ynganu'r geiriau, a dyma'r Beibl yn cyfateb i "fanylion bach".

Felly honnodd Iesu fod hyd yn oed y "manylion bach" yr Hen Destament, yn dod o hyd au hymdeimlad cyflawn o gyflawniad ynddo ef, ac roedd hyn hefyd yn berthnasol i'r manylion a roddir yn y proffwydi.

Mae enghraifft o "manylion bach ac achyddiaeth", a'r ddau yn ymwneud â’r Iesu, i'w gael yn (Mathew 1:1): “Dyma restr achau Iesu Grist, Mab Dafydd, mab Abraham”.

Mae coeden deulu Iesu yn llawn diddordeb. Yn gyntaf, mae'n dangos i ni ei ddynoliaeth amlwg, gan ei fod yn olrhain ei linell yn ôl trwy Dafydd ac Abraham yn (Mat.1:1), ac yn dweud wrthym mai Mair yw ei fam yn (Mat.1:18-21).

Ond er ei fod yn olrhain y llinell wrywaidd yn bennaf yn Mathew Pennod 1, y mae'r rhestr yn cynnwys sôn am dair menywod pwysig hefyd, Ruchab a Ruth (p5) a Mair (p18), pob un â straeon diddorol iawn i'w hadrodd.

Mae'n amlwg o (Mat.1:1) nad yw'r enwau mewn trefn gronolegol. Rhestrir Dafydd yn gyntaf (roedd ef yn byw tua 1000 CC), a Abraham yn ail (roedd ef yn byw tua 2000 CC).

Felly nid yw'r manylion a roddir yn y pennill cyntaf yn y Testament Newydd yno i roi gwybodaeth gronolegol i ni, ond i dynnu ein sylw at y ddau berson hyn, a'r manylion a adawyd ar gofnod mewn perthynas â hwy yn y Beibl, yn ymwneud â'r Arglwydd Iesu Crist.

Roedd Dafydd yn frenin pwysig iawn yn hanes Israel ac oherwydd ei fod yn credu yn Duw, gwnaeth Duw addewid iddo yn (2 Samuel 7:12-14)#: “A phan gyflawner dy ddyddiau di, a huno ohonot gyda’th dadau, mi a gyfodaf dy had di ar dy ôl, yr hwn a ddaw allan o’th ymysgaroedd di, a mi a gadarnhaf ei frenhiniaeth ef. Efe a adeilada dŷ i’m henw i; minnau a gadarnhaf orseddfainc ei frenhiniaeth ef byth. Myfi a fyddaf iddo ef yn dad, ac yntau fydd i mi yn fab. Os trosedda efe, mi a’i ceryddaf â gwialen ddynol, ac â dyrnodiau meibion dynion:” – Yr unig "had" neu ddisgynydd o Dafydd gall hyn i fod, yw'r Arglwydd Iesu Grist. Ond beth am ei deyrnas a fydd yn para am byth? Byddwn yn dod at hynny yn fuan?

Yn y llyfr Genesis a penodau 12, 13 a 22, fe gwnaeth Duw addewidion i Abraham oherwydd ei ffydd, a oedd yn cynnwys "had" neu plant I fe, mewn synnwyr unigol ac mewn synnwyr lluosog, ond trwyddo yr “had unigol”, “y bendithir holl genhedloedd y ddaear”.

(Gen.12:2,3)#: “A mi a’th wnaf yn genhedlaeth fawr, ac a’th fendithiaf, mawrygaf hefyd dy enw; a thi a fyddi yn fendith. Bendithiaf hefyd dy fendithwyr, a’th felltithwyr a felltigaf: a holl deuluoedd y ddaear a fendithir ynot ti.”.

(Gen.13:14,15,17)#: “A’r ARGLWYDD a ddywedodd wrth Abram, wedi ymneilltuo o Lot oddi wrtho ef, Cyfod dy lygaid, ac edrych o’r lle yr wyt ynddo, tua’r gogledd, a’r deau, a’r dwyrain, a’r gorllewin. Canys yr holl dir a weli, i ti y rhoddaf ef, ac i’th had byth. Cyfod, rhodia trwy’r wlad, ar ei hyd, ac ar ei lled; canys i ti y rhoddaf hi”.

(Gen.22:17,18)#: “Mai gan fendithio y’th fendithiaf, a chan amlhau yr amlhaf dy had, fel sêr y nefoedd, ac fel y tywod yr hwn sydd ar lan y môr; a’th had a feddianna borth ei elynion; Ac yn dy had di y bendithir holl genhedloedd y ddaear: o achos gwrando ohonot ar fy llais i”.

Yn gryno mae'r penillion o Genesis, yn dweud am Abraham: [1] byddai ganddo “had”, hynnu yw, ddisgynyddion niferus. [2] Byddai'r holl deuluoedd y ddaear yn cael eu bendithio oherwydd ef. [3] Dywedwyd wrth Abraham i gerdded trwy Ganaan, ac y byddai'r tir yn cael ei roi iddo ef a'i “had” am byth. [4] Er mwyn i hyn ddigwydd, yna byddai angen atgyfodi Abraham a'i “had”. [5] Yna byddent yn byw am byth. [6] Deallodd Abraham hyn a chredai hyn. [7] Ac y byddai'n cael ei wneud yn bosibl trwy'r "had unigol" a fyddai'n ennill dros ei elynion. [8] Drwyddo ef "bydd pob cenedl o'r ddaear yn derbyn bendithion". [9] Pan sefydlir teyrnas Dduw ar y ddaear gyda Iesu Grist fel ei frenin.

Mae'r Apostol Paul yn dehongli'r darnau hyn i ni yn ei Llythyr i'r Galatiaid a Phennod 3, ac yn ychwanegu at ein gwybodaeth.

Yn adnod (p6-9 o Galatiaid 3), mae Paul yn siarad am Abraham ac yn dweud: “Credodd yn Nuw, ac fe'i cyfrifwyd iddo yn gyfiawnder. Gwyddoch, gan hynny, am bobl ffydd, mai hwy yw plant Abraham. Ac y mae'r Ysgrythur, wrth ragweld mai trwy ffydd y byddai Duw yn cyfiawnhau'r Cenhedloedd, wedi pregethu'r Efengyl ymlaen llaw wrth Abraham fel hyn: “Bendithir yr holl genhedloedd ynot ti. Am hynny, y mae pobl ffydd yn cael eu bendithio ynghyd ag Abraham, un llawn ffydd”.

Pennill 16 o Galatiaid 3): “I Abraham y rhoddwyd addewidion y cyfamod, ac i'w had ef. Ni ddywedir, “ac i'th hadau”, yn y lluosog, ond, “ac i'th had di”, yn yr unigol, a'r un hwnnw yw Crist”.

Adnod (p26-29 o Galatiaid 3): “Oblegid yr ydych bawb, trwy ffydd, yn blant Duw yng Nghrist Iesu. Oherwydd y mae pob un ohonoch sydd wedi ei fedyddio i Grist wedi gwisgo Crist amdano. Nid oes rhagor rhwng Iddewon a Groegiaid, rhwng caeth a rhydd, rhwng gwryw a benyw, oherwydd un person ydych chwi oll yng Nghrist Iesu. Ac os ydych yn eiddo Crist, yna had Abraham ydych, etifeddion yn ôl yr addewid”.

Yn gryno mae'r darnau uchod yn dweud [1] Cyfrifodd Duw fod Abraham yn cyfiawn oherwydd ei fod yn credu ac roedd ganddo ffydd yn yr hyn roedd Duw wedi addo iddo. [2] Y disgynyddion hynny o Abraham, a fydd wedi dangos yr un gred a ffydd, y nhw a fydd yn derbyn y bendithion a addawyd iddo fe. [3] Pregethwyd yr Efengyl i Abraham, a oedd yn seiliedig ar y cenhedloedd (pobl heblaw “had”, disgynyddion Abraham), yn cael eu cyfiawnhau gan ffydd, trwy ddangos yr un gred a ffydd a oedd Abraham wedi dangos, yn yr "had unigol" Iesu Grist ". [4] Maent yn rhoi ar Grist trwy gael eu bedyddio. [5] Trwy fod yng Nghrist, rydych chi un o "had Abraham". Sut? [6] Mae Duw yn ystyried eich bod yn Iddew mabwysiedig yn llinell Crist, yn ddisgynnydd o Abraham. [7] "Ac etifeddion yn ôl yr addewid" o'r holl genhedloedd yn cael eu bendithio ynddo ef.

Trwy edrych ar rai enghreifftiau o "fanylion bach ac achyddiaeth", darnau o ysgrythur gyda'i achyddiaeth berthnasol, rydym wedi dod o hyd i gymaint. Yn wir, rydym wedi datgelu holl bwrpas Duw yn y Greadigaeth, gyda dyn wrth wraidd hynny, sef i lenwi'r byd hwn gyda phobl a fydd yn dangos cymeriad a phriodoleddau Duw, ar ôl cael eu cyfrif yn cyfiawn a wedi cael anfarwoldeb tebyg i Fab Duw, dyna pan bydd "Crist yw pob peth, a Christ ym mhob peth",  fel y dywedwyd yn (Colosiaid 3:11, i gogoniant y Tad.

Troednodyn [1] – Daw’r dyfyniadau a ddefnyddiwyd yn y post hwn o Y Beibl Cymraeg Newydd Diwygiedig (BCND) 2004 oni nodir yn wahanol.

Troednodyn [2] - Daw'r dyfyniadau gyda. nesaf atynt wedi cael eu cymryd o Beibl William Morgan (Argraffiad 1955).

Ddillad.

Mae dillad yn chwarae rhan bwysig yn ein bywydau, a dyna pam mae'r diwydiant dillad yn gwario cymaint o arian ar hysbysebu. Maent yn dangos bobol o bob oed yn gwisgo eu brand o ddillad, wedi'u gwisgo'n briodol ar gyfer pob achlysur.

Sut rydym yn gyflwyno ein hunain, yn enwedig pan fyddwn yn cwrdd â rhywun am y tro cyntaf, gall gael effaith barhaol ac o bosibl yn gostus iawn hefyd. Os byddwn yn mynd am gyfweliad swydd ac rydym yn troi i fyny mewn trowsus loncian a siwmper brwnt, yna rydym yn cyflwyno ein hunain fel rhywun na all fod yn drafferthus i wneud yr ymdrech. Ac yn codi'r cwestiwn ym meddwl y cyfwelydd, "a fyddai person o'r fath yn helpu ein busnes i llwyddo"? Mae rhagolygon person o'r fath wedi cael ei leihau gan eu diffyg ymdrech.

Dyma pam mae'r diwydiannau manwerthu a lletygarwch yn gwario cymaint o arian ar y wisg mae eu gweithwyr yn gwisgo, er mwyn sicrhau bod yr argraff gyntaf y mae y cyhoedd yn cael am ei frand yw un cadarnhaol.

Mae dillad yn rhan bwysig o'n bywyd ac mae hefyd yn gorchuddio ein noethni.

Mae'r rhai sydd wedi cael eu bedyddio I fewn I Iesu Grist yn nawr yn gwisgo "wisgoedd iachawdwriaeth" - roedd eu pechodau yn gwneud nhw yn noeth yn llygaid Duw, ond trwy Grist mae eu pechodau wed cael eu gorchuddio: “Llawenychaf yn fawr yn yr ARGLWYDD, gorfoleddaf yn fy Nuw; canys gwisgodd amdanaf wisgoedd iachawdwriaeth, taenodd fantell cyfiawnder drosof” (Esaia 61:10).

Mae ein "dillad iachawdwriaeth" wedi cael ei ddarparu i ni am ddim, ac yn cael y fraint i wisgo dillad llysgennad Crist: “Felly cenhadon dros Grist ydym ni, fel pe bai Duw yn apelio atoch trwom ni. Deisyf yr ydym dros Grist, cymoder chwi â Duw. Ni wybu Crist beth oedd pechu, ond gwnaeth Duw ef yn un â phechod drosom ni, er mwyn i ni ddod yn gyfiawnder Duw ynddo ef. (2 Corinthiaid 5:20,21).

Mae ein dillad i fod o ostyngeiddrwydd a pharch yn ein gwasanaeth i Dduw: “Yn yr un modd, chwi wŷr ifainc, ymostyngwch i'r henuriaid. A phawb ohonoch, gwisgwch amdanoch ostyngeiddrwydd yng ngwasanaeth eich gilydd, oherwydd, fel y dywed yr Ysgrythur: “Y mae Duw'n gwrthwynebu'r beilchion, ond i'r gostyngedig y mae'n rhoi gras”. Ymddarostyngwch, gan hynny, dan law gadarn Duw, fel y bydd iddo ef eich dyrchafu pan ddaw'r amser. Bwriwch eich holl bryder arno ef, oherwydd y mae gofal ganddo amdanoch”. (1 Pedr 5:5-7).

Yn union fel y mae ein labeli dillad corfforol yn dweud wrthym sut i lanhau a dileu staenio, mae gan ein dillad ysbrydol reolau tebyg.

Mae bywyd llysgennad a disgybl Crist yn cael ei adlewyrchu yn ein "dillad cyfiawnder", felly mae'n hanfodol ein bod bob amser yn cynnal lefel uchel o ofal a pharch atynt, ac ein bod bob amser yn adlewyrchu'r un yr ydym yn wasanaethu yn y golau gorau posibl.

 

Ond gall ein dillad ysbrydol fod yn flêr ac yn llac fel y mae ein ffydd yn mynd trwy gyfnodau hawdd ac anodd. Felly mae angen i ni wirio ein hymddangosiad yn rheolaidd yn y drych o Gair Duw, i wneud yn siŵr bod ein "gwisgoedd cyfiawnder" yn cael gofal da ac yn cael eu cynnal yn unol â'u manylebau.

Mae angen i ni hefyd olchi ein hunain gyda gair Duw; i'w ddarllen, i fyfyrio arno; I weddïo dros nerth i gerdded y llwybr cul hwnnw nad yw bob amser yn hawdd cerdded, hynna gyda gras Duw, efallai y bydd gennym le yn ei deyrnas.

Yna bydd ein "dillad ysbrydol" o gyfiawnder a ffydd yn disgleirio allan heb unrhyw ddiffygion o gwbl i'w haddewid llawn, a i gogoniant Duw hefyd: “Y sawl sy'n gorchfygu, gwisgir hwnnw yn yr un modd mewn gwisgoedd gwynion, ac ni thorraf byth ei enw allan o lyfr y bywyd, a chyffesaf ei enw gerbron fy Nhad a cherbron ei angylion ef” (Datguddiad 3:5).

 

Troednodyn [1] – Daw’r dyfyniadau a ddefnyddiwyd yn y blog hwn o Y Beibl Cymraeg Newydd Diwygiedig (BCND) 2004 oni nodir yn wahanol.

Troednodyn [2] - Ar gyfer fersiwn Saesneg y post hon cliciwch yma

 Y Crochenydd.

Heddiw rydym yn cymryd cymaint yn ganiataol. Cymerwch, er enghraifft cwpan neu jwg ar gyfer yfed te neu goffi. Rydym yn mynd ag’e allan o'r cwpwrdd heb roi meddwl ynghylch sut y cafodd ei wneud.

Ond mae Duw yn y Beibl, yn defnyddio'r thema fel y Crochenydd, fel ffordd o ddysgu am y berthynas rhwng y Crëwr a'r Greadigaeth.

Heddiw, dim ond ychydig o grochenwyr sydd yn paratoi clai eu

hunain, ond yn y gorffennol roedd yn rhaid iddynt gloddio'r clai ac yna ei baratoi. 

Mae Eseia yn ysgrifennu am y crochenydd yn sathru y clai (41:25), ag oedd yn cynnwys ei gymysgu â dŵr nes ei fod o gysondeb y gellid ei siapio ar olwyn. Bu'n rhaid iddo fod yn gwbl llyfn a hyblyg, ac nid rhy sych nac yn rhy wlyb, ac yn rhydd o gerrig a graean.

Heddiw, dim ond ychydig o grochenwyr sydd yn paratoi clai eu hunain, ond yn y gorffennol roedd yn rhaid iddynt gloddio'r clai ac yna ei baratoi. Mae Eseia yn ysgrifennu am y crochenydd yn sathru y clai (41:25), ag oedd yn cynnwys ei gymysgu gyda ddŵr, nes ei fod o gysondeb y gellid ei siapio ar yr olwyn. Bu'n rhaid fod yn gwbl llyfn a hyblyg, ac nid rhy sych nac yn rhy wlyb, ac yn rhydd o gerrig a graean.

Mae Jeremiah yn ysgrifennu: “Euthum i lawr i dŷ'r crochenydd, a'i gael yn gweithio ar y droell” (18:3). 

Roedd yn olygfa gyfarwydd yn y dyddiau hynny oherwydd gwnaed yr holl llestri â llaw. Os ydych chi erioed wedi ceisio gwneud llestr ar olwyn, rydych chi'n gwybod bod yr hyn sy'n edrych yn hawdd i grochenydd medrus, yn profi i fod yn llawer anoddach yn nwylo person sy'n dysgu'r grefft.

Mae Jeremiah yn disgrifio i ni y crochenydd wrth ei gwaith: clai

addas sydd yn cyntaf, yna ei baratoi, yna dwylo medrus y crochenydd, yna mae'r llestr yn araf yn cymryd siâp - neu efallai ei fod yn cael ei ddifetha, a rhaid i'r gwaith dechrau eto. Mae'r lwmp o glai yn cael ei ffurfio'n raddol i mewn i llestr i'w defnyddio neu am harddwch.

Siaradodd Iesu am un o'i ddisgyblion fel "llestr". Pan siaradodd Iesu â'i ddisgybl ffyddlon Ananias am Saul, diwedodd Iesu: 

“Llestr dewis i mi yw hwn, i ddwyn fy enw gerbron y Cenhedloedd a'u brenhinoedd, a cherbron plant Israel” (Actau 9:15).

Yn ddiweddarach, newidiwyd enw Saul i Paul, a phan ysgrifennodd at Timotheus, mae'n defnyddio'r un ffigur o leferydd: 

“Os yw rhywun yn ei lanhau ei hun . . . .  yna llestr parch fydd ef, cysegredig, defnyddiol i'r Meistr, ac addas i bob gweithred dda”      (2 Tim. 2:21).

Roedd y dyn cyfiawn Job hefyd, yn ymwybodol o'i darddiad, pan ddywedodd wrth Dduw: 

“Cofia mai ti wnaeth fy siapio i fel clai.Wyt ti'n mynd i wneud llwch ohono i eto?” (Job 10:9) Beibl.net.

Fel mae Eseia hefyd yn dweud wrthym: 

“Ond tydi, O ARGLWYDD, yw ein tad; ni yw'r clai a thi yw'r crochenydd; gwaith dy ddwylo ydym i gyd” (64:8).

Ac felly mae Duw yn ein dysgu ni, mai efe yw'r crochenydd a ni yw'r clai, a bod y clai yn ddod o'r ddaear. Ac nad ydym yn gallu yn y cyntaf, i derbyn a chynnwys y pethau gwerthfawr y mae'r Crochenydd am eu gosod yn ei llestri o'r pridd.

Ond beth sy'n gwneud y clai yn hyblyg yn nwylo'r crochenydd? Dŵr yw'r ateb, fel mae Duw trwy Jeremeia yn dweud wrthym: 

“O ARGLWYDD, gobaith Israel, gwaradwyddir pawb a'th adawa; torrir ymaith oddi ar y ddaear y rhai sy'n troi oddi wrthyt, am iddynt adael yr ARGLWYDD, ffynnon y dyfroedd byw”. (17:13).

Mae’n amhosib i ddefnyddio clai heb ddŵr. Fel mae'r crochenydd yn troi'r olwyn gyda'i draed ac yn siapio'r clai gyda'i ddwylo, mae'n gyson yn trochi ei fysedd mewn dŵr. Heb y dŵr ni ellir siapio'r clai.

Felly yn ei air, mae Duw yn ein dysgu bod ei fysedd arnom ni, ac rydym ar ei olwyn. Mae e'n ceisio ein siapio i wneud i ni fod yn addas at y diben. Mae’e wedi gwneud y dŵr gwerthfawr, ei air, ar gael yn rhwydd i ni, fel y gall ein cymeriadau gael ei siapio ganddo. 

Yng ngeiriau Eseia: 

“Dewch i'r dyfroedd, bob un y mae syched arno; dewch, er eich bod heb arian; prynwch a bwytewch” (55:1).

Er mwyn i ni gael ein cymeriadau wedi'u siapio ar gyfer defnydd Duw, mae'n rhaid i ni fod eisiau ddarllen ac astudio ei air gyda gweddi, ac i roi caniatâd i gael ein siapio heb ymwrthedd, pan fe ddaw i'n sylw, fod rhaid cael gwared ar ddarnau o raean oddi wrth ein cymeriadau.

Nid oes unrhyw beth y mae ein Tad, y Crochenydd Dwyfol eisiau mwy, nag y dylem i gyd fod yn llestri am anrhydedd, yn addas i'w ddefnyddio.

Ydyn ni'n caniatáu iddo ef gyflawni ei bwrpas ef gyda ni, trwy fanteisio ar yr hyn y mae ef wedi'i ddarparu i ni? Mae'e wedi gwneud ei ran, beth am ein rhan ni?

 

 

Troednodyn – Daw’r dyfyniadau a ddefnddiwyd yn y post hwn o Y Bebl Cymraeg Newydd Diwygiedig (BCND) 2004 oni nodyr yn wahanol.

Dewisiadau.

 

Ar y teledu yn ddiweddar roedd rhaglen am adar yr ardd. Yng nghanol yr ardd roedd bwrdd bwydo adar a oedd yn llawn hadau sy'n addas ar gyfer adar gwyllt. 

Roedd camerâu yn canolbwyntio ar y bwrdd i dynnu lluniau o'r adar a ymwelodd â'r y tabl. Byddech wedi meddwl bod un hadau yn debyg i un arall cyn belled ag y mae adar yn y cwestiwn, ond nid oedd hynny'n wir!

Glaniodd aderyn y to (sparrow) ar y bwrdd a hedfanodd yr hadau i bob

cyfeiriad wrth iddo wahanu'r rhai yr oedd am eu casglu. Roedd yr aderyn y to (sparrow) yn gwneud dewis - dewis pwysig iawn - oherwydd ei fod yn gwybod pa hadau oedd yn addas ar gyfer ei ddeiet ei hun a hefyd ei gywion a oedd yn aros i gael eu bwydo.

Mae llawer o ddewisiadau i'w gwneud yn ein bywydau ein hunain hefyd, drwy gydol ein bywydau.

Yn y Beibl mae gennym lawer o enghreifftiau o bobl a oedd yn gorfod gwneud dewisiadau pwysig. I wneud dewis mae angen i ni fod yn "wybodus" am ganlyniadau ein dewis.

Yn Genesis Pennod 3 roedd dewis pwysig gyda Eva i'w wneud. Dewisodd Eva gredu y sarff a ddywedodd na fyddai hi yn marw pe bai hi i fwyta ffrwyth or coeden o "wybodaeth dda a drwg". Fe dewisodd hi anwybyddu'r rhybudd bod Duw wedi rhoi y byddai hi yn marw pe bai hi wedi bwyta o'r goeden. Mae y ddewis gwnaeth Adda ac Efa wedi cael effaith ar y ddynoliaeth ers hynny. Dim ond trwy drugaredd Duw a rhoi ei fab i adennill ni o bechod a marwolaeth, y gallwn gael gobaith o fywyd tragwyddol.

Mae Job yn gwneud sylwadau diddorol am sut rydym yn gwneud penderfyniadau yn ein bywydau.    Dyma beth mae Job yn dweud,

Mae y Brenin Dafydd hefyd yn rhoi cyngor gwerthfawr i ni am ble y dylem fynd am arweiniad yn ein bywydau, 

Rydym yn gwneud llawer o benderfyniadau neu ddewisiadau yn ein bywyd - ond ar beth ydym ni'n seilio ein penderfyniadau neu ddewisiadau? Yn aml, rydym yn gwneud penderfyniadau sy'n arwain at amgylchiadau na fyddem yn dymuno digwydd. Ond sut ydym ni'n gwybod pa ddewis i'w wneud? Pwy allwn ni ymddiried i ddweud wrthym sut i wneud dewis gwybodus - ein rhieni, athrawon, ffrindiau - neu hyd yn oed ein hunain?

Y Beibl yw'r canllaw gorau ar gyfer bywyd a mae gair Duw yno i gyfeirio ein penderfyniadau drwy gydol ein bywydau. Bydd cael dealltwriaeth o air Duw, yn rhoi persbectif i'n holl feddwl.

Mae Iesu'n dweud wrthym i,

 Ac mae’r Iesu'n yn dweud wrthym hefyd, “Y mae hyd yn oed pob blewyn o wallt eich pen wedi ei rifo. Peidiwch ag ofni; yr ydych yn werth mwy na llawer o adar y to (sparrow)” Luc 12:7

 

Troednodyn – Daw’r dyfyniadau a ddefnyddiwyd yn y blog hwn o Y Beibl Cymraeg Newydd Diwygiedig (BCND) 2004.

Garddio

Garddio.

Rydym i gyd wedi edrych am weithgareddau i'n cadw'n brysur yn ystod Covid 19. Mae llawer ohonom wedi troi at arddio, mewn darn llysiau, gwely blodau, neu berlysiau mewn blwch ffenestr.

Mae ymdeimlad o ryfeddod wrth weld y newid o hadau bach, diflas, i lysiau, neu ffrwythau, neu flodyn, sydd wedi ffurfio yn llawn.

Fodd bynnag, yn wych y newid yw, rydym yn disgwyl i gloddio moron os ydym yn hau hadau moron. Ni fydd hadau moron byth yn cynhyrchu tatws. Os byddwn yn plannu hadau blodyn yr haul, ni fyddant byth yn cynhyrchu cennin Pedr. Ond onid yw hyn yn amlwg, efallai y byddwn yn gofyn?

Y pwynt yw, yn ein bywydau ni ein hunain rydym i gyd fel garddwyr. Mae'r Beibl yn ein dysgu ni fod y ffordd yr ydym yn treulio ein hamser yn debyg i hau hadau.

Goblygiad y geiriau hyn yw y gallem gael ein twyllo. Efallai nad ydym wedi meddwl am yr hyn yr ydym yn ei "hau" yn ein bywydau, a hyd yn oed yn llai am yr hyn mae'r "hadau" yn cynhyrchu. Ond pan fyddwn yn sefyll ac yn meddwl amdano, rydym yn sylweddoli ei fod yn wir.

Os byddwn yn ysmygu, byddwn yn niweidio ein hysgyfaint. Os byddwn yn bwyta gormod o fwyd afiach, byddwn yn cael braster. Os byddwn yn wneud ymarfer corff, bydd ein hiechyd yn gwella. Os byddwn yn treulio oriau yn ymarfer offeryn cerdd, byddwn yn gallu ei chwarae.

Mae'r hyn sy'n wir o safbwynt corfforol, yn hyd yn oed yn bwysicach o safbwynt ysbrydol. 

Os byddwn yn treulio ein bywydau dim ond meddwl am ein hunain, yna byddwn yn "medi llygredd" - ni fydd unrhyw beth da i'w ddangos ar ei gyfer yn y diwedd. Ond os byddwn yn llenwi ein meddyliau gyda phethau da, iachus, ysbrydol o air Duw, byddwn yn buddsoddi yn ein bywydau ysbrydol a'n dyfodol.

Gadewch i ni fod yn siŵr ein bod yn hau gair Duw yn ein meddyliau a'n bywydau, gan y gallai, trwy ras Duw, ein trawsnewid i rywbeth tragwyddol a prydferth.

 

Troednodyn – Daw’r dyfyniadau a ddefnyddiwyd yn y blog hwn o Y Beibl Cymraeg Newydd Diwygiedig (BCND) 2004.